FANDOM



Niektóre bóstwa na początku były ludzkimi postaciami, np. założyciele poszczególnych ludów. Bóstwa – pochodzą od Boga Najwyższego, np. jego dzieci. Duchy nie wchodzą w związki z Bogiem Najwyższym.

Jorubowie zamieszkują południowo zachodnią Nigerię i częściowo Benin. Mityczną kolebką Jorubów jest święte miasto Ife a stolicą i siedzibą najwyższego monarchy jest Oyo. Bardzo istotna jest metalurgia – sztuka figuratywna dzięki temu między innymi. Pod ich wpływem państwo Benin – krwawe wojny przez co mieli ofiary na ołtarze i niewolników plus rozkwit kultury, kowalstwa i innych rzemiosł.



Głównym bogiem jest OLORUN czyli Pan Nieba, Stwórca, Pan Tchnienia, Pan Życia. Jest wszystkowidzącym i wszystkosłyszącym sędzią (gwiazdy to oczy). Jest ostatecznym źródłem kosmicznej mocy asze. Podlegają mu wszystkie bóstwa czyli ORISZA. Cały świat powstał z Worka Istnienia, który znajduje się w narządach płciowych Oloruna (milusio). Bieg czasu i dzieje świata to przejawy asze. OLORUN istnieje poza czasem, jest pogrążony w odwiecznym śnie w niebie. Nie ma swojego kultu ani kapłanów, ludzie zwracają się do niego za pośrednictwem ORISZA. Ziemia to siedziba i ciało bogini ONILE, patronce miłości, płodności, matka wszystkiego. Utożsamia się ją też ze ślepą boginią ODUDUWA matką wszystkich orisza, opuszczoną małzonką Nieba czyli OBATALI. OBATALA wyłupił jej oczy bo ona rzuciła na niego klątwę, żeby jadł tylko ślimaki. W jej świątyniach miała miejsce prostytucja sakralna. Jej hipostazą bądź córką z Olorunem jest JEMAJA czyli matka ryb, matka 15 orisza oraz rzek kraju Jorubów.



Czyli skrótowo: mamy OLORUNA&ONILE i z nich kolejna para OBATALA&ODUDUWA i z nich kolejna para AGANDŻU&JEMAJA. Ogólnie bóstwa to były ORISZE i było ich w ciul dużo. Podaje się, że nawet 1700. Najważniejszych jest 15:

  1. SZANGO (grom)
  2. OGUN (żelazo)
  3. DADA (roślinność)
  4. OLOKUN (morze)
  5. OLOSA (zatoki)
  6. OSZOSI (myśliwi)
  7. OKE (góry)
  8. ORUN (słońce)
  9. OSZU (księżyc)
  10. ADŻE SZALUGA (zdrowie)
  11. OKO (rolnictwo)
  12. SZANKPANA (zaraza)
  13. OYA (rzeki Niger)
  14. OSZUN (rzeki)
  15. OWIA (rzeki)

Wszyscy urodzili się w IFE i pochodzą z kazirodczego związku JEMAJI z synem. Ich głową i zarządcą jest OBTALA i z nim jest święta liczba ORISZY czyli 16. Wszystkie są mocne męskie lub białe kobiece.

OBTALA zwany też ORISZALĄ wg jednego mitu został rozbity (tak, właśnie tak) kamieniem przez swojego sługę ESZU i z tych kawałków powstali inni bogowie.

ORISZA czasem wstępują w ludzi, czasem ziemskimi orisza stawali się pierwsi władcy.



Charakterystyka najważniejszych ORISZA:


  1. OBTALA czyli ORISZALA , Pan Białych Szat, zastępca OLORUNA, porządek kosmiczny, stałość, pod jego opieką ludzie ułomni, których ponoć stworzył jak się upił. Czasem jest postrzegany jako rzeźbiarz, jest czysty, biały, nie lubi krwawych ofiar, często jego przeciwnikiem jest ESZU. Jego partnerką lub przeciwnikiem (w zależnosci od płci w jakiej występuje ) jest ODUDUWA.
  2. ODUDUWA w jedej wersji jest kobietą, czasem żoną czasem córką OBTALI, o tym było wcześniej. W innej jako facet i walczy z OBTALĄ.
  3. IFA czyli ORUNMILA czyli ELERI IPIN, bóstwo przepowiedni, mądrości, pomaga OLORUNOWI dawać tchnienie życia, najstarszy syn OLORUNA, dba o to by kobiety były brzemienne, zna losy ludzi, jest motorem działań stwórcy. Wyrocznia IFY to układ 16 muszli owo lub orzechów, które kapłan rzuca w powietrze i z ich układu odczytuje znaki których może być 256 ( bo 16 razy 16 ).
  4. SZANGO , bóg gromu, ciskane przez niego pioruny wyobrażane są pod postacią kamieni, błyskawice jako żelazne rozpalone łańcuchy, które wykuwa dla niego niebiański kowal OGUN. Jego sługą jest tęcza i wiatr. Ciska piorunami jak jest zły i jak kogoś trafił piorun to znaczy, że za karę. Mieszka w miedzianym pałacu, ze stadem koni, jego zwierzęciem jest baran. Odgłosy burzy uznawane są za jego beknięcie. Jego żonami są 3 rzeki, OYA, OSZUN, OBA. OYA po śmierci zamieniła się w rzekę Niger. Wyznawcy nosili naszyjniki z czerwono-białych paciorków a mężczyźni nie ścinali włosów. Po jego śmierci przez powieszenie na jego grobie wyrosły łańcuchy i wspiął się po nich do nieba
  5. OGUN, bóg żelaza, rzemieślnik, kowal, patron wojowników, myśliwych, rzemieślników,pierwszy myśliwy, lubi rozlew krwi, ma magiczną maczetę (taaak), gdy ziemia pogrążona była w chaosie spuszczał się po pajęczej nici by polować na dzikie bestie, i swoim magicznym toporem i siekierą torował innym orisza drogę w dżungli. Głównie był jednak kowalem, w niebie wykuwał pioruny, terz patron kierowców ciężarówek, taksówkarzy, cyklistów, fryzjerów i mechaników. Czasem przysięgano na żelazo. Ofiary składano z czarnego ptactwa lub czarnych psów.
  6. ESZU, syn Oloruna, pośrednik między ludźmi a najwyższym bogiem,trickster, przewrotny, za jego pośrednictwem bóstwa wymierzają ludziom kary, zmaga się z OBATALĄ, przedstawiony jest zawsze z wielkim penisem. Wiesza się na figurkach jego symbole czyli grzebień, fajkę, łyżkę, naszyjnik. Co ciekawe, misjonarze utożsamiali go kiedyś z diabłem, a na Kubie utożsamia się go ze św. Piotrem (…). Zawładną istotą języka, władał wieloma językami, lubi powodowac kłótnie małżeńskie, przypisuje mu się wybuchy wulkanów, podpalenia itp.
  7. SZANGPANNA, bóg ospy, bóstwo leciwe i chrome. Wg mitu raz był na imprezie u Obatali, ale się potknął i wszyscy się z niego śmiali, więc chciał ich zarazić ospą – jednak Obatala w ostatniej chwili złapał za włócznię i go przepędził, odtąd żył samotnie. Jego świątynie z dala od ludzkich siedlisk. Po osobie zmarłej na ospę nie można było ogłaszać żałoby. Symbolem miotełka z palmowych liści.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki